مقاله

دانستنی های جامع عطر و ادکلن: دانستنی های جالب و مهم عطری

عطر واژه ای گرفته شده از زبان عربی است که شامل مخلوطی از اسانس‌ها، ترکیبات معطر، مواد تثبیت‌کننده و حلال‌ها می باشد و معمولاً نیز به صورت مایع تهیه و ارائه می شود. این ترکیب شگفت انگیز برای خوشبوسازی بدن انسان، حیوانات، غذا، اشیا، و محیط زندگی مورد استفاده قرار میگیرد. مواد اولیه معطر سازندهٔ عطر از راه استخراج از منابع گیاهی، حیوانی یا از روش‌های تولید مصنوعی مواد شیمیایی در آزمایشگاه های صنعتی تهیه می‌گردد.

نگاهی عمیق به متن‌ها و حفاری‌های باستان‌شناسی مشخص میکند که عطرها در برخی از تمدن‌های اولیه وجود داشته‌اند و عطرسازی مدرن از اواخر قرن ۱۹ میلادی که تولید مصنوعی مواد معطری همچون وانیلین و کومارین به‌طور تجاری ممکن شد شروع گردیده است.

ارزش بازار جهانی عطر در سال ۲۰۱۸ میلادی معادل ۳۱٫۴ میلیارد دلار برآورد گردیده است و انتظار می‌رود از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ میلادی با نرخ رشد مرکب سالانه ۳٫۹٪ گسترش یافته و به عدد ۴۰٫۹ میلیارد دلار در سال برسد.

 

تاریخچه هنر عطر سازی:

هنر عطرسازی در زمان باستان از میان رودان و مصر شروع شده و در کشور ایران و روم باستان توسعه پیدا کرد. اولین شیمی‌دان ثبت شده در دنیا زنی بنام «تاپوتی» است؛ عطر سازی که طبق لوحه‌های خط میخی در هزاره دوم قبل از میلاد در میان رودان می‌زیسته‌است. وی گل‌ها، روغن‌ها و وج را با دیگر مواد معطر چندین بار متوالی تقطیر و صاف می‌کرده تا عطر مورد نظر را تولید کند.

 

در سال ۲۰۰۵ میلادی باستان شناسان آنچه که تصور می‌شود قدیمی‌ترین عطر جهان باشد را در پیرگوس، قبرس کشف کردند. این عطرها قدمتی بیش از چهار هزار سال سال دارند. در این مجموعه حداقل ۶۰ دستگاه تقطیر، کاسه برای مخلوط کردن، قیف و بطری عطر در یک کارگاه چهار هزار متر مربعی کشف شد. در دوران دور دست مردم با استفاده از گیاهان و ادویه جاتی مانند بادام، گشنیز، گل تلفونی از نوع سبز آن، رزین رسته مخروطیان، ترنج و همچنین انواع گُل عطر تولید می‌کرده‌اند.

 

همچنین در اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد در سیلک کاشان غیر از ظروف سفالین بعضی تُنگ‌های کوچک از جنس مرمر، که گویا مخصوص نگهداری عطر بود در حفریات نواحی سیلک پیدا شده‌است و همچنین مقداری آئینه مسی جهت آرایش به دست آمده‌است.

 

درقرن نهم میلادی نیز ابو یوسف کندی شیمیدان عرب، کتابی درباره عطرها به نام شیمی عطر و تقطیر به نگارش در آورده است.‌ این کتاب ارزشمند شامل بیش از یک صد دستور برای تهیه روغن‌های معطر، مرهم‌ها، عرق‌های گیاهی و جایگزین‌هایی برای داروهای پر هزینه می‌باشد. به علاوه در این کتاب ۱۰۷ روش و دستورالعمل برای عطرسازی و ساخت تجهیزات مربوطه، از جمله انبیق، شرح داده شده‌است.

 

باید اضافه کرد که این ابن سینا دانشمند ایرانی بود که فرایند عصاره‌گیری از گل‌ها با استفاده از روش تقطیر را که امروزه به‌طور معمول استفاده می‌گردد معرفی کرد. اولین تجربه او با گل رُز بوده ‌است. از زمان این کشف، عطر از مخلوطی از روغن‌ها، گیاهان یا گلبرگ‌های خرد شده که یک ترکیب قوی و معطر را به وجود می‌آورند به دست می‌آید. از این میان گلاب بلافاصله میان مردم محبوب شد و مواد اولیه و تکنولوژی تقطیر در کشورهای شرقی به‌طور قابل توجهی صنعت عطرسازی و پیشرفت‌های علمی و به خصوص شیمی را در غرب تحت تأثیر قرار داده‌اند.

تولید عطر زنبق در مصر باستان | Perfume Production in Egypt | گالری عطر الکس پرفیوم

 

غلظت عطرها:

محصولات عطری تنها در میزان غلظت مواد اولیه معطر در حلال آنها که می‌تواند شامل اتانول یا ترکیبی از آب و اتانول باشند متفاوت هستند. شدت و ماندگاری عطر بر اساس غلظت و طول عمر ترکیبات معطر شامل اسانس های طبیعی و یا مواد اولیه مصنوعی مورد استفاده در آن می‌باشد؛ بنابر این هر مقدار درصد ترکیبات معطر افزایش یابد شدت و ماندگاری عطر نیز زیادتر می‌گردد.

شایان ذکر است معیارهایی که برای توصیف غلظت تقریبی عطرها با استفاده از درصد یا حجم روغن معطر در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد معمولاً مبهم و غیر دقیق می‌باشند. اما برای اطلاعات بیشتر در این خصوص در زیر فهرستی از عبارات معمول در عطرسازی ارائه میگردد:

پودر عطر: شامل ۳۱٪ اسانس عطری در پودر تالک آرایشی بدون وجود الکل می‌باشد.

عطر یا Perfume: با غلظتی بین ۳۰–۴۰٪ از مواد معطر؛ غلیظ‌ترین، خالص‌ترین، ماندگارترین و در عین حال گران‌ترین نوع عطر است.

اسپریت دو پرفیوم یا ESDP: شامل ۱۵–۳۰٪ مواد معطر، یک ترکیب که به‌ندرت بین عصاره عطر و ادو پرفیوم استفاده می‌شود.

ادو پرفیوم یا EDP: به معنی مایع عطر با غلظتی در حدود ۱۰–۲۰٪ رایج‌ترین نوع عطر است که ماندگاری مناسبی دارد و به گرانی عطر هم نیست. این نوع عطر را با عبارت: millésime نیز نمایش می‌دهند.

اُدو تویلت یا EDT:  به‌معنی مایع آرایش در حدود ۸–۱۶٪ غلظت داشته و بوی ملایمی دارد که ماندگاری زیادی هم ندارد و برای تمدید بوی آن باید چندین بار در طول روز از آن استفاده شود.

ادو کلن یا EDC: به‌معنی مایع کلن با غلظتی در حدود ۳–۶٪ از مواد معطر قابل ذکر است که عبارت Original Eau de Cologne یک نام تجاری ثبت شده‌است.

پرفیوم میست: با غلظت ۳–۸٪ مواد معطر در حلال غیرالکلی است.

اسپلش و افترشیو (EDS): با ۱–۳٪ غلظت مواد معطر هستند.

در تمامی این محصولات اتانول یا ترکیب آب و اتانول به عنوان حلال مواد معطر به کار می‌رود. مواد اولیه معطر می‌توانند در روغن‌های بی‌بوی دیگری نظیر روغن نارگیل تصفیه شده یا در موم‌های مایعی نظیر روغن جوجوبا-Jojoba oil حل شوند.

یوهان فارینا | Farina flacon und user instructions from 1811 | بطری اصلی یک ادکلن
شیوه استفاده از عطرها:عطرها به‌طور عُرفی بر روی نقاطی از بدن که نبض دارند پاشیده می‌شوند. نقاطی مانند پشت گوش‌ها، پشت گردن، سمت داخلی مچ، آرنج و زانوها از آن جمله‌اند تا گرمای این نقاط عطر را گرم کرده و رایحه آن را به‌طور مداوم پخش کند. البته با توجه به استفاده از مواد صنعتی در عطرها استفاده از عطر روی پوست پیشنهاد نمی‌شود. در صنعت عطر جدید، استفاده از عطرهایی با غلظت‌های متفاوت با توجه به زمان استفاده از آن‌ها در طول روز پیشنهاد می‌شود: محصولاتی با شدت پخش بوی ملایم مانند روغن حمام، شامپو بدن و لوسیون بدن برای صبح؛ ادو تویلت ها برای بعدازظهر و عطرهایی که ماندگاری زیادی ندارند برای شب پیشنهادهای مناسبی هستند که مزاحم خواب نشوند. باید توجه داشت که ادکلنها به‌سرعت متصاعد می شوند و تا دو ساعت پخش بو دارند. اما اُدو تویلتها از دو تا چهار ساعت پخش بو دارند؛ این در حالی است که عطرها تا شش ساعت نیز می‌توانند پخش بو داشته باشند. بنابراین از نظر پخش به ترتیب ادکلن، ادوتویلت، ادوپرفیوم و پرفیوم قرار می گیرند. یعنی هرچقد الکل عطری بیشتر باشد میزان درصد پخش آن بیشتر است؛ اما ماندگاریش در طول شبانه روز کمتر می شود. لذا چنانچه دقت کرده باشید بر روی شیشۀ ادکلن یا کارتن و جعبه ادکلن نوشته شده است 70% alkoling یا 70% voling که این نشان از مقدار الکل موجود در داخل ادکلن می باشد.

 

عوامل مختلفی می‌توانند بر چگونگی تأثیر عطرها بر بدن استفاده‌کننده و در نهایت بوی رایحه عطر مؤثر واقع شوند. از رژیم غذایی به‌عنوان یکی از این عوامل می‌توان نام برد؛  به‌طوری‌که مصرف غذاهای تند، ادویه‌دار و چرب می‌تواند بر رایحه عطر اثر بگذارد. مصرف داروها نیز می‌تواند خصوصیات عطر را تحت تأثیر قرار دهد. خشکیِ نسبی پوست استفاده‌کننده نیز  بسیار مهم است؛ عطرها بر روی پوست‌های چرب مدت بیشتری نسبت به پوست‌های خشک ماندگاری نشان می دهند.

روش صحیح استفاده از عطر و ادکلن | ماندگاری عطر و ادکلن| فروشگاه اینترنتی عطر و ادکلن الکس پرفیوم

نمی‌رسند.

نُت های ابتدایی، میانی و پایه عطر و ادکلن اورجینال | گالری الکس پرفیوم | فروشگاه عطر الکس پرفیوم

طبیعی ای می‌شوند که به سختی از طبیعت به دست می‌آیند. به‌طور مثال کومارین و لینالول دو ماده طبیعی هستند که بسیار ارزانتر از سنتز ترپن نیز به دست می‌آیند. بوی ارکیده (اسید سالیسیلیک) معمولاً به‌طور مستقیم از خود گیاه گرفته نمی‌شود بلکه به‌طور مصنوعی طوری ساخته می‌شود تا مطابق بوی ارکیده‌های مختلف باشد.

یکی از گروه‌ها که به‌طور گسترده‌ای از روش‌های مصنوعی ساخته می‌شود مُشک سفید است. این مواد در همه اشکال عطرهای تجاری به عنوان پس زمینه خنثی در نُت میانی به کار می‌روند. همچنین این مُشک‌ها به مقدار زیادی در پودرهای رختشویی اضافه می‌گردند تا بوی تمیزی را تا زمان زیادی در لباس‌های شسته شده ایجاد نماید.

بیشتر مواد معطر مصنوعی در دنیا توسط تعداد معدودی از شرکت‌ها تولید می‌شوند: آی اف اف-International Flavors and Fragrances IFF؛ جیودان-Givaudan؛ فیرمنیخ-Firmenich؛تاکاساگو-Takasago؛ سیمرایز-Symrise.

هر یک از این شرکت‌های معتبر ذکر شده سالانه تعدادی از روش‌های منحصر به فرد تولید خود را در تهیه و ساخت مواد معطر مصنوعی ثبت اختراع می‌کنند.

گل ارکیده | ساخت رایحه های مصنوعی به جای رایحه طبیعی گل ارکیده | گالری عطر و ادکلن الکس پرفیوم

بنابراین عطرهایی که بخش بیشتری از آن‌ها از ترکیب مواد طبیعی تهیه شده باشند بسیار گرانتر عرضه می شوند. در واقع در این صنعت، مقدار نیروی کار و سختی استخراج مناسب هر ماده اولیه و کنترل کیفی آن قیمت را تعیین می‌کند.

همچنین کیفیت مواد اولیه با توجه به زمان و مکان دروی محصول و همچنین چگونگی استخراج محصولات از مواد خام با هم متفاوت است. تولید محصولاتی با کیفیت بویایی ثابت و یکسان در طول سال‌های درو و تولید بسیار مشکل می‌باشد. از این رو عطرساز مجبور است تا به منظور تأمین کیفیت عطر، پراکندگی طبیعی مواد افزودنی را به‌طور دستی یکسان سازد. به علاوه عرضه‌کنندگان بی پروا ممکن است با تغییر منابع مواد خام واقعی در آن مانند اضافه کردن یاس هندی به یاس گرس-Grasse یا با تغییر در مواد مانند اضافه کردن لینالول به رُز وود-Rosewood به منظور سودآوری بیشتر تقلب کنند.

گل های زیبای یاس نواحی گرس فرانسه | گالری عطر  الکس پرفیوم | فروشگاه اینترنتی عطرالمس پرفیوم

روشهای تهیه مواد معطر:

پیش از آنکه عطر از ترکیب مواد معطر به دست آید، مواد معطر اولیه مورد استفاده در عطرهای گوناگون باید تهیه گردند. مواد معطر مصنوعی از طریق واکنش‌های موجود در شیمی آلی تولید شده تخلیص می‌گردند. از طرف دیگر مواد معطر موجود در منابع طبیعی با استفاده از روش‌های استخراج مختلف از مواد خام استخراج می‌شوند. نتیجه این استخراج بسته به میزان موم در مواد استخراج شده اسانس، ابسولوت-absolute، کُنکریت-concrete یا کره نامیده می‌شوند. همه این روش‌ها، تا اندازه‌ای بوی ترکیبات معطر به دست آمده از مواد اولیه را تغییر می‌دهند. این مشکل به علت استفاده از گرما، حلال‌های قوی یا تأثیر اکسیژن در روند استخراج است که ترکیبات معطر را از حالت طبیعی خارج میکند؛ به طوری که خصوصیات بویایی آن را تغییر داده یا کاملاً بی‌بو می‌سازد.

 

روش‌های استخراج مایع-مایع: استخراج با حلال

مهمترین و متداول‌ترین روش اقتصادی استخراج ترکیبات معطر در صنعت عطر و ادکلن سازی نوین، روش مایع به مایع است. در این روش مواد خام در حلال هایی که می‌توانند ترکیبات معطر مورد نظر را در خود حل کنند غوطه ور می‌گردند. عمل خیساندن در این روش از چند ساعت تا چند ماه می‌تواند زمان ببرد. اغلب ترکیبات معطر مواد چوبی، فیبری و حیوانی از این روش استخراج می‌شوند. مواد معطری که به علت فراریت زیاد از طریق تقطیر نمی‌توانند استخراج گردند و همچنین آن‌هایی که دما، ترکیبات و ماهیت آن‌ها را عوض می‌کند از این روش استخراج می‌شوند. حلال‌هایی که معمولاً در روش خیساندن و استخراج با حلال استفاده می‌گردند شامل: هگزان و دی متیل اتر می‌شوند. محصول این روش به نام کنکریت-concrete معروف است.

استخراج با سیال فوق بحرانی: استخراج با سیال فوق بحرانی، روشی نسبتاً جدید برای استخراج ترکیبات معطر از مواد خام است که در آن از دی‌اکسید کربن فوق بحرانی استفاده می‌شود. با توجه به دمای پایین این فرایند و همچنین غیرفعال بودن دی‌اکسید کربن، ترکیبات معطر استخراج شده رایحه ای بسیار نزدیک به مواد خام اولیه دارند.

استخراج با اتانول: استخراج با اتانول، نوعی از استخراج با محلول است که ترکیبات معطر را به طور مستقیم از مواد خام خشک به دست می‌آورد؛ علاوه بر آن مقداری ترکیبات روغنی ناخالص در نتیجه این فرایند باقی می‌ماند. این روش برای استخراج مواد معطر از گیاهان تازه استفاده نمی‌شود. چرا که مقدار زیادی آب باقی می‌ماند که ترکیبات معطر آن دوباره بایستی توسط حلال استخراج شود.

نمایش طرح کلی دستگاه‌ها در استخراج با سیال فوق بحرانی | گالری الکس پرفیوم | فروشگاه الکس پرفیوم
پِرِسِ سرد:

برای تهیه روغن در این روش مواد خام تحت فشار و پرس قرار می‌گیرند. از میان تمام مواد خام موجود، این روش فقط برای استخراج روغن‌های معطر پوست میوه مرکبات استفاده می‌شود؛ زیرا روغن موجود در این ترکیبات به اندازه‌ای زیاد است که استفاده از آن را به‌طور اقتصادی ممکن می‌کند.

استخراج به وسیله روغن‌های جاذب:

در این روش مواد معطر جذب یک چربی یا موم جامد شده و بعد به وسیله اتانول روغن‌های معطر از آن‌ها جدا می‌گردند. این روش زمانی به کار می‌رود که به علت تغییر ماهیت روغن‌های معطر، به علت وجود حرارت بالا، از روش تقطیر نتوان استفاده کرد. این روش، به دلیل هزینه‌های گزاف و وجود مسیرهای مؤثرتر دیگر به‌طور معمول کاربرد ندارد.

 

نام رایحه های استخراج شده:

به رایحه‌های استخراج شده از روش‌های فوق به‌طور کلی اسانس-Essential oils گفته می‌شود. در صنعت عطرسازی زبان دقیق تری وجود دارد تا منبع، خلوص و تکنیک استخراج یک اسانس را شرح دهد. از این مواد استخراج شده، فقط ابسولوت، اسانس، و تنتورها به‌طور مستقیم در فرمول بندی عطرها استفاده می‌شوند.

ابسولوت: ابسولوتها مواد معطری هستند که از طریق خلوص پماد یا کنکریت و با استفاده از اتانول به دست می‌آیند. با استفاده از یک ترکیب آب دوست مانند اتانول، بدون حل کردن ملکول‌های مواد غیرمعطر مومی، بیشتر ترکیبات معطر از مواد مومی شکل استخراج می‌شوند. ابسولوت‌ها به شکل یک مایع روغنی دیده می‌شوند.

کُنکریت: مواد معطری که با استفاده از روش استخراج با حلال با هیدروکربن های فرار، از مواد خام به دست می‌آیند را کُنکریت گویند. به سبب سهولت حل شده کُنکریت ها ترکیب‌های آب گریز در حلال‌ها، حاوی مقدار زیادی موم هستند. بنابراین کُنکریت‌ها در مراحل بعدی با استفاده از روش تقطیر یا استخراج با حلال اتانول بیشتر تصفیه می‌شوند. کنکریت‌ها موادی مومی شکل یا جامدهای رزینی یا روغن‌های غلیظ مایع می‌باشند.

اسانس: مواد معطری که از طریق روش تقطیر یا پِرِس سرد از مواد خام به دست آمده و به شکل مایع روغنی دیده می‌شوند را گویند. گاهی اوقات به مواد به دست آمده از روش پِرِس سرد «روغن پرس» گفته می‌شود.

پماد: به چربی جامد معطری که از روش استخراج با روغن‌های جاذب به دست می‌آید «پماد» گفته می‌شود که ترکیبات معطر در مواد خام در آن به چربی حیوانی جذب می‌شوند. پمادها به شکل مواد جامد روغنی و چسبناک مشاهده می‌شوند.

تنتور: به مواد معطری که مستقیم از طریق شناور کردن مواد اولیه در اتانول به دست می‌آیند تنتور گویند. تنتورها به شکل مایع رقیق هستند.

محصولاتی که از روش‌های گوناگون استخراج می‌شوند به نام‌های مختلفی معروف هستند؛ حتی اگر منابع اولیه‌شان یکی باشد. به طور مثال شکوفه‌های بهار نارنج که تحت فرایند استخراج با حلال قرار می‌گیرند، محصولاتی به نام «ابسولوت بهار نارنج» می‌دهند؛ ولی چنانچه از روش تقطیر اسانس‌گیری شوند به محصول آن روغن نرولی-neroli oil گفته می‌شود.

به رایحه های استخراج شده از ترکیبات معطر «اسانس» گفته می شود | گالری عطر و ادکلن الکس پرفیوم

ساخت عطر و ادوکلن:

تولید عطر بخش مهمی از بسیاری از صنایع را از تولید کالاهای لوکس گرفته تا صنایع غذایی و مواد شیمیایی خانگی دربر می‌گیرد. چرا که استفاده از عطر یا ترکیبات معطر در این صنایع به منظور استفاده از حس بویایی مصرف‌کنندگان جهت جلب توجه آن‌ها برای خرید عطر یا محصول معطر می‌باشد. به همین دلیل تمایل زیادی برای پیدا کردن فرمول عطرهایی که به لحاظ زیبایی شناختی برای مردم دلپذیر باشد وجود دارد.

تولید عطر و ادکلن | گالری عطر الکس پرفیوم| فروشگاه اینترنتی خرید عطر و ادکلن الکس پرفیوم

عطرساز:

ساخت و تولید عطرها به متخصصین ترکیب عطرها، که در این صنعت به عطرساز یا پرفیومر-perfumer معروف هستند سپرده می‌شود. گاهی نیز به آن‌ها به علت توانایی خوب بویایی و مهارتشان در ترکیب عطرها،آقا یا خانم نِز–بینی-Nez که معادل فرانسوی کلمه انگلیسی Nose یا دماغ است گفته می‌شود. ساخت عطرها با راهنمایی و نظرات مشتریان یا کارکنان یک عطرساز شروع می‌شود. مشتری یک عطرساز یا کارکنانش، شامل خانه‌های مُد و شرکت‌های بزرگ از صنایع گوناگون می‌باشند. در مرحله بعد، عطرساز با ترکیب رایحه‌ها و مواد معطر مختلف به بوی مورد نظر دست یافته و فرمول آن را به مشتری می‌فروشد. این عطرها آنگاه یا در ساخت محصولات دیگر، به عنوان رایحه‌های کاربردی مانند شامپو، لوازم آرایش، شوینده‌ها، داخل اتومبیل و غیره استفاده می شوند و یا به عنوان رایحه‌های لطیف یا همان fine Fragrance در جامعه بازاریابی شده و به فروش می‌رسند. یکی از عطر سازان شهیر و نامدار ایرانی، آقای حمید مرآتی کاشانی هستند.

عطر عود رُز اینتنس با طراحی زیبای حمید مرآتی کاشانی | گالری الکس پرفیوم | فروشگاه عطر الکس پرفیوم

 

نوار جاذب عطر و ادکلن:

معمولاً عطرسازان، و تسترهای عطر و ادکلن، خریداران عطر از نوارهای کاغذی جاذب جوهر معروف به Paper blotters برای نمونه‌گیری و استشمام عطرها استفاده می‌کنند. در شکل زیر نمونه ای از آن را مشاهده می نمایید.

نوارهای کاغذی جاذب جوهر یا Paper blotters برای استشمام عطرها | گالری عطر و ادکلن الکس پرفیوم

تکنیک فروش و ساخت عطر و ادکلن:

اگرچه هیچگونه روش یگانه و استانداردی برای تولید و فرمول بندی عطر وو ادکلن وجود ندارد ولی چارچوب‌های کلی ای وجود دارند تا مشخص گردد چطور و چگونه یک عطر از یک مفهوم می‌تواند ساخته شود. خیلی از افزودنی‌های موجود در عطر در بوی آن تأثیری ندارند. همچنین خیلی از عطرها حاوی مقادیری از آنتی‌اکسیدان‌ها و مواد رنگزا می‌باشند تا طول عمر و بازاریابی و فروش آن‌ها را بهبود بخشند.

 

چارچوب اساسی عطر و ادکلن چیست؟

هر روغن معطر شامل ده‌ها تا صدها مواد افزودنی گوناگون است و این مسئله بسته به نوع نقشی دارد که آن عطر یا ادوکلن بازی خواهد کرد. این مواد افزودنی را می‌توان به سختی به چهار گروه مختلف تقسیم کرد:

بوهای اصلی(قلب رایحه): بوی اصلی شامل یک یا چند ماده برای مفهوم خاصی مانند «رُز» است. در عوض، چند ماده مختلف می‌توانند با هم ترکیب شوند تا یک بوی اصلی به صورت «انتزاعی» به وجود آید. به‌طوری‌که هیچگونه تشابهی با مواد موجود در طبیعت نداشته باشد. برای نمونه بوهای گلهای یاس و رز می‌توانند با هم ترکیب شوند تا یک رایحه با بوی انتزاعی گل‌ها به وجود آورند. طعم دهنده کولا-cola یک مثال خوب برای بوی اصلی انتزاعی می‌باشد.

اصلاح‌کننده ها: این مواد بوی اصلی را طوری تغییر می‌دهند تا یک خصوصیت خاص را در عطر ایجاد نمایند. به طور مثال، استرهای میوه‌ای به یک بوی اصلی گُلی اضافه می‌شود تا بویی با خصوصیات گلی-میوه‌ای به وجود بیاورند. کالون و بوی مرکبات می‌توانند به منظور تازه‌تر کردن رایحه گلی اضافه شوند و یا بوی گیلاس در کولا-گیلاس می‌تواند به عنوان یک اصلاح‌کننده در نظر گرفته شود.

مخلوط گرها: مخلوط گرها یک گروه بزرگ از مواد افزودنی هستند که انتقال بوی یک عطر بین لایه‌های مختلف موجود در آن را ملایم و روان تر می‌کنند. اینها خودشان به عنوان جزئی از افزودنی‌های بوی اصلی نیز می‌توانند استفاده شوند. از ترکیبات معمول که به عنوان مخلوط گر استفاده می‌شوند می‌توان از لینالول و هیدروکسی سیترونلال-hydroxycitronellal نام برد.

تثبیت‌کننده ها: تثبیت‌کننده های عطری به عنوان یک بالشتک یا تکیه‌گاه برای تقویت بوی اصلی به کار می‌روند. بسیاری از رزین ها، بوهای چوب و پایه‌های امبر-amber به عنوان تثبیت‌کننده استفاده می‌شوند.

نُت‌های بالایی، میانی و پایه هر عطر و ادکلنی می‌توانند جداگانه بوهای اصلی و افزودنی‌های تقویت‌کننده جداگانه‌ای داشته باشند. آنگاه عطرساز، مخلوط روغن‌های معطر به دست آمده را در اتانول و آب حل کرده و در تانک‌هایی برای چند هفته نگهداری می‌کند و بعد آنها را با ابزارهای خاصی فیلتر می‌کند تا مواد موجود در مخلوط عطر تثبیت شده و هر گونه خرده ریزه و ته‌نشینی از آن زدوده شود. سپس مخلوط عطر در بطری‌های مخصوص بسته‌بندی می‌شوند.

یک «اُرگ عطر» در شهر گرس فرانسه، که در آن عطرساز با صدها اسانس می‌نوازد | گالری الکس پرفیوم

پایه های رایحه عطرها:

امروزه به جای آنکه رایحه ای را از بنیان تا انتها بسازند، خیلی از عطرها و ادوکلن‌های مدرن با استفاده از پایه‌های رایحه یا بطور خلاصه از پایه ها ساخته می‌شوند. چرا که هر پایه در ذات خود یک عطر پیش ساخته‌است که از اسانس‌ها و مواد شیمیایی معطر ساخته شده‌است و بر اساس یک مفهوم ساده مانند «علف تازه بریده شده» و «سیب ترش آبدار» فرمول بندی شده‌اند. خیلی از عطرهای خط Aqua Allegoria از شرکت گرلین-Guerlain با مفاهیم رایحه‌ای ساده‌شان مثال خوبی از این هستند که پایه‌های رایحه چگونه می‌توانند باشند.

از آنجایی که پایه‌ها قابل استفاده مجدد در عطرهای مختلف می‌باشند، تلاش برای ساخت و توسعه پایه‌های جدید به اندازه تولید خود عطرهای موجود در بازار زیاد می‌باشد. به غیر از استفاده مجدد، بکارگیری پایه‌ها در عطرسازی منافع دیگری نیز دارد:

استفاده از مواد افزودنی ای که بوی سخت یا پرقدرت دارند و به شکل پایه‌های ترکیب شده به‌وجودآمده‌اند در عطرسازی راحت‌تر می‌باشد.

یک پایه می‌تواند بوی واقعی‌تری از یک چیز را نسبت به عصاره خود آن چیز ایجاد نماید. به طور مثال، پایه‌ای برای انتقال بوی گُل رز تازه مرطوب می‌تواند تقریب بهتری نسبت به اسانس گل رُز ساده برای رساندن مفهوم بوی گل رز بعد از باران باشد. گل‌هایی مانند گاردنیا و سنبل که تاکنون قادر به عصاره‌گیری از آن‌ها نشده‌اند از طریق ترکیب پایه‌هایی به وجود می‌آیند که از داده‌های به وجود آمده از تکنولوژی هِدسپِیس تولید گردیده‌اند.

یک عطرساز پس از دریافت یک درخواست می‌تواند با ترکیب چند پایه به سرعت مفهومی را ایجاد کرده و بازخورد آن را مشاهده نماید. به تعبیری زیبا پس از دریافت پاسخ مثبت می‌توان لبه‌های عطر را صیقلی و صاف کرد.

 

مهندسی معکوس تولید و ساخت عطر و ادکلن:

در سال های اخیر و با استفاده از تکنیک‌های تحلیلی نظیر کروماتوگرافی گازی-اسپکترومتری جرمی که به زبان انگلیسیبه آن Gas chromatography–mass spectrometry میگویند و به‌طور خلاصه به آن GC-MS گفته می‌شود می‌تواند فرمول عمومی هر نوع عطری را آشکار کند و بر این اساس بشر قادر خواهد بود تا مجدداً عطر مورد نظر را به وجود آورد. این عمل نوعی مهندسی معکوس است. اما باید توجه داشت که سختی روش GC-MS ناشی از پیچیدگی مواد اولیه عطرها می‌باشد. به خصوص وجود اسانس‌های طبیعی و ترکیب‌های پیچیده شیمیایی این کار را سخت‌تر می‌کند. البته با ابزار خوب و تجربه کافی در عرض چند روز می‌توان فرمول هر عطری را به دست آورد. همچنین باید توجه داشت مشتریان و رقبای با تجربه می‌توانند به‌طور تقریباً دقیقی فرمول بیشتر عطرها را تحلیل کنند. آنالیز عطرهای قدیمی یا عطرهایی که در شرایط بدی نگهداری شده‌اند نیز به علت تجزیه ویا ترکیب خیلی از مواد اولیه و به وجود آمدن ناخالصی‌ها به مرور زمان مشکل می‌باشد. مواد اولیه و ترکیبات معمولاً به وسیله شناساگر کروماتوگرافی گازی می‌توانند تشخیص داده شوند. این دستگاه هر ماده شیمیایی را از طریق بو یا خصوصیات فیزیکی آن تشخیص می‌دهد. بنابراین مهندسی معکوس عطرهای موفق در بازار به علت آسانی نسبی کار با ابزار GC و همچین فشار موجود برای تولید عطرهای پر طرفدار و طبیعی پر سود بازار عطر بسیار معمول می‌باشد.

نمونه‌ای از دستگاه‌های مهندسی معکوس GC-MS | گالری الکس پرفیوم | فروشگاه اینترنتی عطر وادکلن الکس پرفیوم

در عطر دارد. برای مثال لینالول که به عنوان یک ماده سوزش‌آور و تحریک‌کننده پوست معرفی شده‌است به علت تبدیل شدنش به پراکسید بر روی پوست آن را دچار سوزش می‌کند؛ ولی کاهش غلظت یا استفاده از آنتی‌اکسیدان‌ها در عطر از این مشکل جلوگیری می‌کنند. همچنین فورانوکومارین ماده طبیعی که در گریپ فروت یا کرفس وجود دارد، می‌تواند موجب واکنش‌های شدید حساسیتی ویا افزایش حساسیت به اشعه ماوراء بنفش گردد.

بعضی از تحقیقات بر روی مواد معطر نشان می‌دهند که خیلی از ترکیبات آن‌ها می‌توانند باعث سوزش پوست شوند. هر چند برخی از پژوهش‌ها نشان داده‌اند موادی نظیر اوپوپوناکس بسیار خطرناک‌تر از آن هستند که در عطرسازی از آن‌ها استفاده شود؛ اما هنوز اجماع علمی در این زمینه وجود ندارد. همچنین این نیز صحیح است که گاهی استنشاق هوای خالی نیز می‌تواند پوست را دچار سوزش کند.

 

در عطر دارد. برای مثال لینالول که به عنوان یک ماده سوزش‌آور و تحریک‌کننده پوست معرفی شده‌است به علت تبدیل شدنش به پراکسید بر روی پوست آن را دچار سوزش می‌کند؛ ولی کاهش غلظت یا استفاده از آنتی‌اکسیدان‌ها در عطر از این مشکل جلوگیری می‌کنند. همچنین فورانوکومارین ماده طبیعی که در گریپ فروت یا کرفس وجود دارد، می‌تواند موجب واکنش‌های شدید حساسیتی ویا افزایش حساسیت به اشعه ماوراء بنفش گردد.

بعضی از تحقیقات بر روی مواد معطر نشان می‌دهند که خیلی از ترکیبات آن‌ها می‌توانند باعث سوزش پوست شوند. هر چند برخی از پژوهش‌ها نشان داده‌اند موادی نظیر اوپوپوناکس بسیار خطرناک‌تر از آن هستند که در عطرسازی از آن‌ها استفاده شود؛ اما هنوز اجماع علمی در این زمینه وجود ندارد. همچنین این نیز صحیح است که گاهی استنشاق هوای خالی نیز می‌تواند پوست را دچار سوزش کند.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *